Στη Ρητίνη Πιερίας στρέφεται το ενδιαφέρον το Σαββατοκύριακο 17 και 18 Οκτωβρίου 2026, με ένα διήμερο εκδηλώσεων αφιερωμένο στο Ανεξάρτητο Τάγμα Εθελοντών Κρητών και στη δράση του στην περιοχή κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους. Το πρόγραμμα συνδέει την ιστορική έρευνα με εκδηλώσεις μνήμης, την αποκάλυψη μνημείου και έναν αγώνα δρόμου 10 χιλιομέτρων.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η πορεία των Κρητών εθελοντών στα Πιέρια τον Οκτώβριο του 1912. Το Τάγμα, με διοικητή τον ταγματάρχη Γεώργιο Κολοκοτρώνη, εγγονό του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, εντάχθηκε στις ελληνικές δυνάμεις που επιχειρούσαν στη Μακεδονία κατά τον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο.
Η διαδρομή του στην περιοχή και ειδικότερα η σύνδεσή του με τη Ρητίνη αποτέλεσαν αντικείμενο έρευνας που ξεκίνησε στο πλαίσιο συνεδρίου τοπικής ιστορίας του Πολιτιστικού Συλλόγου Ρητίνης. Σύμφωνα με τους διοργανωτές, η έρευνα συνεχίστηκε σε Πιερία και Κρήτη, με αξιοποίηση ιστορικών πηγών και αρχείων.
Από τη Ρητίνη στη Θεσσαλονίκη
Ιστορικές αναφορές καταγράφουν ότι το Ανεξάρτητο Τάγμα Κρητών συμμετείχε στις επιχειρήσεις του ελληνικού στρατού στη Μακεδονία και εισήλθε στη Θεσσαλονίκη στις 26 Οκτωβρίου 1912 ως εμπροσθοφυλακή της 7ης Μεραρχίας. Ακολούθησε η παρουσία του στη Χαλκιδική και αργότερα στις επιχειρήσεις του Β’ Βαλκανικού Πολέμου.
Οι απώλειες που υπέστη η μονάδα στη διάρκεια των πολεμικών επιχειρήσεων ήταν ιδιαίτερα βαριές. Η φετινή διοργάνωση στη Ρητίνη επιχειρεί να αναδείξει ειδικότερα το πρώτο τμήμα αυτής της πορείας και τη σχέση του Τάγματος με τα χωριά των Πιερίων.
Σύμφωνα με το ιστορικό υλικό στο οποίο βασίζονται οι εκδηλώσεις, στις 16 Οκτωβρίου 1912 οι Κρήτες εθελοντές κινήθηκαν από την περιοχή της Κάτω Μηλιάς προς τη Ρητίνη, ακολουθώντας ορεινή διαδρομή περίπου 10 χιλιομέτρων.
Η εκδήλωση του Σαββάτου
Το πρόγραμμα αρχίζει το Σάββατο 17 Οκτωβρίου στο Πολιτιστικό Κέντρο Ρητίνης «Πιερίδες Μούσες».
Στις 18:00 προβλέπεται η έναρξη της εκδήλωσης και θα ακολουθήσει, στις 18:30, παρουσίαση της πορείας του Ανεξάρτητου Τάγματος Εθελοντών Κρητών στην Πιερία και στους Βαλκανικούς Πολέμους.
Στις 19:00 έχουν προγραμματιστεί σύντομες αναφορές απογόνων μελών του Τάγματος. Παράλληλα, σε χώρο του Πολιτιστικού Κέντρου θα παρουσιαστούν ιστορικά τεκμήρια σχετικά με τη δράση της μονάδας.
Αποκάλυψη μνημείου την Κυριακή
Οι εκδηλώσεις συνεχίζονται την Κυριακή 18 Οκτωβρίου. Στις 08:00 προβλέπονται κωδωνοκρουσίες στις εκκλησίες της Ρητίνης, ενώ στις 10:15 θα τελεστεί δοξολογία στον Ιερό Ναό της Παναγίας.
Στις 10:30 είναι προγραμματισμένη η αποκάλυψη μνημείου για τους άνδρες του Τάγματος, καθώς και πινακίδας για την ονοματοδοσία του χώρου ως «Πλατεία Τάγματος Εθελοντών Κρητών».
Θα ακολουθήσουν επιμνημόσυνη δέηση, κατάθεση στεφάνων, ενός λεπτού σιγή, ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου και παρέλαση μαθητών και συλλόγων.
Αγώνας δρόμου από την Κάτω Μηλιά στη Ρητίνη
Ξεχωριστό μέρος του προγράμματος αποτελεί ο 1ος Αγώνας Δρόμου Τιμής και Μνήμης, μήκους 10 χιλιομέτρων. Η διαδρομή από την Κάτω Μηλιά προς τη Ρητίνη παραπέμπει στην πορεία που ακολούθησε το Τάγμα στην περιοχή τον Οκτώβριο του 1912.
Η υποδοχή των πρώτων δρομέων θα γίνει στο πλαίσιο της κυριακάτικης εκδήλωσης. Μετά τον τερματισμό θα πραγματοποιηθούν απονομές, ενώ το πρόγραμμα θα ολοκληρωθεί με μουσική και χορούς από συλλόγους της Κρήτης και των Πιερίων.
Οι δηλώσεις συμμετοχής στον αγώνα, σύμφωνα με τους διοργανωτές, θα γίνονται έως την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 2026.
Ποιοι συμμετέχουν στη διοργάνωση
Στην προετοιμασία των εκδηλώσεων συμμετέχουν φορείς της Πιερίας και της Κρήτης. Μεταξύ αυτών είναι οι τοπικοί σύλλογοι Κρητών, η Ιερά Μητρόπολη Κίτρους, Κατερίνης και Πλαταμώνος, η Περιφερειακή Ενότητα Πιερίας, ο Δήμος Κατερίνης και φορείς του πολιτισμού, του τουρισμού και του αθλητισμού.
Στην ιστορική έρευνα έχουν επίσης συνδράμει φορείς και αρχεία από την Κρήτη. Η οργανωτική επιτροπή επιδιώκει, μέσα από τις εκδηλώσεις, να εντάξει συστηματικότερα στην τοπική ιστορική μνήμη τη δράση του Τάγματος στα Πιέρια.