Τη δημιουργία ειδικού ευρωπαϊκού μηχανισμού για την αντιμετώπιση περιπτώσεων εργαλειοποίησης της μετανάστευσης εισηγείται ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, προτείνοντας ακόμη τη δυνατότητα προσωρινής αναστολής της υποβολής αιτήσεων ασύλου όταν κράτη-μέλη βρίσκονται αντιμέτωπα με μαζικές και οργανωμένες μεταναστευτικές πιέσεις. Τις θέσεις αυτές διατυπώνει σε άρθρο του στο Politico, όπου υποστηρίζει ότι το υφιστάμενο ευρωπαϊκό πλαίσιο δεν επαρκεί για τη διαχείριση υβριδικών απειλών που εκδηλώνονται μέσω των μεταναστευτικών ροών.
Πρόταση για ευρωπαϊκό μηχανισμό έκτακτης ανάγκης
Σύμφωνα με όσα αναφέρει ο πρωθυπουργός, η Ευρωπαϊκή Ένωση χρειάζεται ένα νέο θεσμικό εργαλείο που θα ενεργοποιείται σε περιπτώσεις αιφνίδιων και μαζικών μεταναστευτικών ροών, όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτές υποκινούνται ή διευκολύνονται από τρίτες χώρες ή οργανωμένα δίκτυα.
Όπως επισημαίνει, η ενεργοποίηση του μηχανισμού θα πρέπει να βασίζεται σε σαφή και αντικειμενικά κριτήρια, όπως ο αριθμός και η ταχύτητα των αφίξεων, σε συνδυασμό με στοιχεία που υποδηλώνουν οργανωμένη εργαλειοποίηση της μετανάστευσης.
Στο επίκεντρο η διαχείριση ακραίων πιέσεων
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρει ότι το ισχύον Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο παρέχει εργαλεία για τη διαχείριση μεταναστευτικών πιέσεων, ωστόσο εκτιμά ότι δεν καλύπτει επαρκώς περιπτώσεις στις οποίες οι μεταναστευτικές ροές χρησιμοποιούνται ως μέσο γεωπολιτικής πίεσης.
Στο πλαίσιο αυτό, υποστηρίζει ότι, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και για περιορισμένο χρονικό διάστημα, τα κράτη-μέλη θα πρέπει να μπορούν να εφαρμόζουν ειδικό καθεστώς έκτακτης ανάγκης, με προσωρινές προσαρμογές στις διαδικασίες που προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Η αναφορά σε αναστολή αιτήσεων ασύλου
Μεταξύ των προτάσεων που διατυπώνει, ο πρωθυπουργός αναφέρει ότι σε εξαιρετικές περιπτώσεις δυσανάλογης πίεσης θα μπορούσε να προβλέπεται η προσωρινή αναστολή της υποβολής αιτήσεων ασύλου από νεοεισερχόμενους, παράλληλα με την επιτάχυνση των διαδικασιών επιστροφής όσων δεν δικαιούνται διεθνή προστασία.
Όπως τονίζει, οποιαδήποτε παρέκκλιση θα πρέπει να έχει προσωρινό χαρακτήρα, να είναι αναλογική και να εφαρμόζεται με πλήρη συμμόρφωση προς το ευρωπαϊκό δίκαιο, τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και την αρχή της μη επαναπροώθησης.
Οι αναφορές σε Θέουτα, Έβρο και Λευκορωσία
Στο άρθρο γίνεται αναφορά στα πρόσφατα γεγονότα στη Θέουτα, τα οποία χαρακτηρίζονται ως ακόμη μία ένδειξη ότι η μετανάστευση μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο άσκησης πίεσης.
Παράλληλα, ο πρωθυπουργός παραπέμπει στα γεγονότα του Έβρου το 2020, καθώς και στις μεταναστευτικές πιέσεις που δέχθηκαν η Πολωνία, η Λιθουανία και η Λετονία στα σύνορά τους με τη Λευκορωσία το 2021, υποστηρίζοντας ότι αντίστοιχα περιστατικά δοκιμάζουν τις αντοχές τόσο των κρατών πρώτης γραμμής όσο και της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Έμφαση στην ευρωπαϊκή αλληλεγγύη
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επισημαίνει ότι η διαχείριση τέτοιων κρίσεων δεν μπορεί να αποτελεί αποκλειστική ευθύνη των χωρών που βρίσκονται στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ.
Σύμφωνα με όσα αναφέρει, η ενεργοποίηση ενός ειδικού ευρωπαϊκού μηχανισμού θα πρέπει να συνοδεύεται από αυτόματη επιχειρησιακή, οικονομική και τεχνική υποστήριξη, καθώς και από συντονισμένες διαδικασίες επιστροφών σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Μέσα από το άρθρο του, ο πρωθυπουργός υποστηρίζει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να προσαρμόσει το θεσμικό της πλαίσιο στις νέες συνθήκες ασφαλείας, διατηρώντας παράλληλα τον σεβασμό στις ευρωπαϊκές και διεθνείς νομικές υποχρεώσεις.
Όπως αναφέρει, η αποτελεσματική προστασία των εξωτερικών συνόρων και η διαχείριση φαινομένων εργαλειοποίησης της μετανάστευσης αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για τη συνοχή της Ένωσης και τη διατήρηση της εμπιστοσύνης των πολιτών στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
NotosOnline με πληροφορίες από το politico.eu
