Η μνήμη των κατοίκων του Καλλικράτη Σφακίων που εκτελέστηκαν από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής τον Οκτώβριο του 1943 τιμήθηκε την Κυριακή 18 Οκτωβρίου, με αφορμή τη συμπλήρωση 83 ετών από την καταστροφή του χωριού. Οι εκδηλώσεις περιλάμβαναν τελετή στο Ηρώο, ιστορικό περίπατο και αποκαλυπτήρια αναμνηστικής επιγραφής σε σημείο όπου είχαν πραγματοποιηθεί εκτελέσεις.
Στην εκδήλωση, που διοργάνωσαν η Περιφερειακή Ενότητα Χανίων και ο Δήμος Σφακίων, συμμετείχαν κάτοικοι, εκπρόσωποι της κυβέρνησης, της αυτοδιοίκησης, των Ενόπλων Δυνάμεων, των Σωμάτων Ασφαλείας και τοπικών φορέων.
Επιμνημόσυνη δέηση και κατάθεση στεφάνων στο Ηρώο
Το πρόγραμμα ξεκίνησε στον Ιερό Ναό της Παναγίας στον Καλλικράτη, όπου τελέστηκαν ο Όρθρος, η Θεία Λειτουργία και η επίσημη Δοξολογία.
Στη συνέχεια, στις 11 το πρωί, πραγματοποιήθηκε επιμνημόσυνη δέηση στο Μνημείο Πεσόντων του χωριού, με τη συμμετοχή του Μητροπολίτη Λάμπης, Συβρίτου και Σφακίων Ιωακείμ.
Ακολούθησε κατάθεση στεφάνων, ενώ οι παρευρισκόμενοι τήρησαν ενός λεπτού σιγή στη μνήμη των θυμάτων. Η τελετή ολοκληρώθηκε με την ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου.
Μεταξύ των παρευρισκομένων ήταν η υφυπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Σέβη Βολουδάκη, ο βουλευτής Χανίων Αλέξανδρος Μαρκογιαννάκης, ο δήμαρχος Σφακίων Ιωάννης Ζερβός και ο δήμαρχος Μυλοποτάμου Γεώργιος Κλάδος.
Παρέστησαν επίσης εκπρόσωποι των βουλευτών Ντόρας Μπακογιάννη και Παύλου Πολάκη, καθώς και η εντεταλμένη περιφερειακή σύμβουλος Χρύσα Μακράκη – Χαριτάκη, εκπροσωπώντας τον περιφερειάρχη Κρήτης Σταύρο Αρναουτάκη.
Ιστορικός περίπατος στα σημεία των εκτελέσεων
Ξεχωριστό μέρος των φετινών εκδηλώσεων αποτέλεσε ο ιστορικός περίπατος που οργανώθηκε από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Καλλικράτη και την Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση «Πολιτιστική Μνήμη».
Με ξεναγό τον Γεώργιο Ψαρουδάκη, οι συμμετέχοντες επισκέφθηκαν τοποθεσίες που συνδέονται με την καταστροφή του χωριού κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής.
Στη γειτονιά Πιπιλίδα πραγματοποιήθηκαν τα αποκαλυπτήρια νέας αναμνηστικής επιγραφής, η οποία τοποθετήθηκε σε κατάλυμα στο σημείο όπου, σύμφωνα με τον Δήμο Σφακίων, εκτελέστηκε η πλειονότητα των θυμάτων.
Την επιγραφή αποκάλυψαν ο δήμαρχος Σφακίων Ιωάννης Ζερβός και ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Καλλικράτη Σπύρος Γιανναράκης. Πρόκειται για δωρεά της οικογένειας Χαιρέτη, η οποία κατάγεται από το χωριό.
Η νέα σήμανση προσθέτει ένα ακόμη σημείο ιστορικής αναφοράς στον Καλλικράτη, συνδέοντας τη μνήμη των εκτελεσθέντων με τον συγκεκριμένο τόπο όπου διαπράχθηκαν τα εγκλήματα.
Η ιστορική μνήμη και το μήνυμα του δημάρχου Σφακίων
Στο ιστορικό υπόβαθρο των γεγονότων του Οκτωβρίου του 1943 αναφέρθηκε η διδάκτωρ Ιστορίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Άννα Μπατζέλη.
Κατά την κεντρική ομιλία της παρουσίασε στοιχεία για την καταστροφή του Καλλικράτη και τις εκτελέσεις κατοίκων από τις γερμανικές δυνάμεις, δίνοντας έμφαση στην αντίσταση του τοπικού πληθυσμού και στη σημασία της διατήρησης της ιστορικής μνήμης.
Από την πλευρά του, ο δήμαρχος Σφακίων Ιωάννης Ζερβός συνέδεσε την επέτειο με τις σημερινές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι τοπικές κοινωνίες.
Όπως επισήμανε, η στάση των κατοίκων των Σφακίων κατά την Κατοχή αποτελεί παράδειγμα συλλογικής ευθύνης και υπεράσπισης της ελευθερίας. Αναφέρθηκε παράλληλα στην ερήμωση της υπαίθρου, στην οικονομική αβεβαιότητα και στην ανάγκη ενίσχυσης της κοινωνικής συνοχής.
Ο δήμαρχος υποστήριξε ότι η συνεργασία των κατοίκων και η αποφυγή των διχασμών είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την αντιμετώπιση των σημερινών προβλημάτων και την ανάπτυξη της περιοχής.
Παραδοσιακός χορός και συμμετοχή συλλόγων
Στις εκδηλώσεις συμμετείχε ο Μουσικοχορευτικός Σύλλογος «Τα Σφακιά», τα μέλη του οποίου παρουσίασαν τιμητικό παραδοσιακό χορό.
Στον χώρο του Ηρώου βρέθηκαν επίσης μέλη της Ομάδας Ιστορικής Μνήμης του Λαογραφικού Ομίλου Τζαννιδάκη 1940–1945, φορώντας στολές και φέροντας οπλισμό της περιόδου του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος, ο Δήμος Σφακίων και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Καλλικράτη παρέθεσαν παραδοσιακό κέρασμα στους παρευρισκομένους.
Ο Καλλικράτης και τα γεγονότα του Οκτωβρίου 1943
Ο Καλλικράτης, ορεινό χωριό του Δήμου Σφακίων στην Περιφερειακή Ενότητα Χανίων, συγκαταλέγεται στους τόπους της Κρήτης που υπέστησαν γερμανικά αντίποινα κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Τον Οκτώβριο του 1943, γερμανικά στρατεύματα κατοχής πραγματοποίησαν εκτελέσεις κατοίκων και προκάλεσαν καταστροφές στον οικισμό.
Ογδόντα τρία χρόνια αργότερα, η ετήσια επέτειος και οι πρωτοβουλίες ανάδειξης των ιστορικών τοποθεσιών διατηρούν ζωντανή τη μνήμη των θυμάτων και μεταφέρουν την ιστορία του χωριού στις νεότερες γενιές.
